Ο Προφήτης Ηλίας της Μυρίκης
Τοποθεσία και φυσικό περιβάλλον
Ο Προφήτης Ηλίας, ή Αη Λιας, βρίσκεται μέσα σε ένα χαρακτηριστικό ορεινό τοπίο της Μυρίκης, περιτριγυρισμένος από πυκνά δάση, βουνοκορφές και ανοιχτά λιβάδια. Γύρω από το ξωκλήσι στέκουν υπεραιωνόβιες βελανιδιές, ενώ από τον χώρο ανοίγεται η θέα προς τα γύρω βουνά.
Η θέση του ναού, μέσα στο δάσος και μακριά από τον οικισμό, έχει διατηρήσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της και αποτελεί μέχρι σήμερα έναν από τους χαρακτηριστικούς φυσικούς και πολιτιστικούς προορισμούς της Μυρίκης.
Το φυσικό περιβάλλον της περιοχής αποτελεί μέρος του ευρύτερου φυσικού πλούτου της Ευρυτανίας. Για όσους θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα τη χλωρίδα και την πανίδα του τόπου, μπορούν να ανατρέξουν στο σχετικό υλικό που έχει καταγράψει και δημοσιεύσει το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καρπενησίου.
Χλωρίδα: https://www.dropbox.com/scl/fi/tregtl8jsfn0s13i036la/Flora2.pdf?rlkey=jz1voe0vonp7z2qum3cshnku2&e=1&dl=0
Πανίδα: https://www.dropbox.com/scl/fi/82oxou3786gldv2lf9hcb/Panida.pdf?rlkey=1l8ax4v4hcndhxa5j06dgz08s&e=1&dl=0)
Μνημειακά δέντρα
Στον χώρο του Προφήτη Ηλία δεσπόζουν υπεραιωνόβιες βελανιδιές, που έχουν τις ρίζες τους στο ίδιο τοπίο εδώ και πολλές γενιές. Οι μεγάλοι κορμοί και η σκιά τους αποτελούν χαρακτηριστικό στοιχείο του χώρου.
Οι βελανιδιές του Προφήτη Ηλία συνδέθηκαν με την καθημερινή ζωή του χωριού. Κάτω από τα δέντρα ξεκουράζονταν οι κάτοικοι, έπαιζαν τα παιδιά και συγκεντρωνόταν ο κόσμος στις γιορτές και στα πανηγύρια.
Η παρουσία τους δίνει στον χώρο ιδιαίτερη φυσική και ιστορική αξία και αποτελεί έναν ακόμη δεσμό ανάμεσα στο φυσικό περιβάλλον και την ιστορία της Μυρίκης.
Ανακαλύψτε περισσότερα για τις δρύες της Μυρίκης εδώ (και συνδεσμος οδηγεί στην ενότητα «Δάσος» → «Δρύες: Οι βελανιδιές της Ευρυτανίας και η ιστορία τους». Γιατί εκεί τα αναλύω )
Ιστορία και μνήμη
Το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία
Κάθε χρόνο, στις 20 Ιουλίου, ο Αη Λιας γινόταν σημείο συνάντησης για τους Μυρικιώτες. Από τα χαράματα, μικροί και μεγάλοι ετοιμάζονταν για τη γιορτή. Το πρώτο αντάμωμα γινόταν στην ιστορική βρύση του Αλαβάντα, του Μυρικιώτη Φιλικού.
Οι γυναίκες φορούσαν την παραδοσιακή μυρικιώτικη φορεσιά, ενώ οι άντρες εμφανίζονταν με φουστανέλες ή με τα λευκά ντρίλινα παντελόνια και τα φουντωτά τσαρούχια. Όλοι μαζί ανηφόριζαν μέσα από τα έλατα, περνούσαν από την τοποθεσία «Κρι» και κατευθύνονταν προς τα λιβάδια του Αη Λια.
Οι προετοιμασίες του πανηγυριού και τα καραβάνια
Μέρες πριν από τη γιορτή, το εκκλησιαστικό συμβούλιο, μαζί με εθελοντές, φρόντιζε για τον καθαρισμό και την προετοιμασία του χώρου. Σημειώνονταν τα σημεία όπου θα στήνονταν τα μαγαζάκια με τσίπουρο, κρασί και ψητά κρέατα.
Στο πανηγύρι έφταναν και κάτοικοι από τα γύρω χωριά, όπως τον Άγιο Νικόλαο, το Συγγρέλο και την Μπιάρα. Πολλοί έρχονταν με καραβάνια και άλογα, στολισμένα με κεντητές και καραμελωτές κουβέρτες.
Η θεία λειτουργία και το κοινό τραπέζι
Μετά τη θεία λειτουργία ακολουθούσε το καλωσόρισμα των ξένων και το αλληλοκέρασμα. Οι μαντανίες στρώνονταν πάνω στις φρεσκοκομμένες φτέρες και, όταν όλα ήταν έτοιμα, ο παπάς φορούσε το πετραχήλι του και ευλογούσε τα τραπέζια.
Το κοινό φαγητό ήταν από τις σημαντικότερες στιγμές της ημέρας. Μυρικιώτες και επισκέπτες κάθονταν μαζί στο ίδιο τραπέζι, μοιράζονταν το φαγητό και συμμετείχαν στη γιορτή.
Ο χορός και τα κλαρίνα
Ύστερα από το φαγητό άρχιζε ο χορός. Πρώτοι έμπαιναν στον κύκλο οι μεγαλύτεροι και ακολουθούσαν οι νεότεροι.
Οι ζυγιές με κλαρίνα, βιολιά, σαντούρια και νταούλια έδιναν τον ρυθμό και ο κόσμος χόρευε μέχρι αργά. Ο χώρος γύρω από το ξωκλήσι γέμιζε μουσική, φωνές και κόσμο.
Προξενιά και νυφοπάζαρα
Το πανηγύρι δεν ήταν μόνο μια θρησκευτική γιορτή και ευκαιρία για διασκέδαση. Ήταν επίσης χώρος γνωριμιών και προξενιών.
Οι οικογένειες συναντιούνταν, οι μεγαλύτεροι παρατηρούσαν τους νέους και τις νέες και συχνά οι πρώτες γνωριμίες συνεχίζονταν αργότερα στο χωριό. Δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις όπου ένα πανηγύρι αποτέλεσε την αρχή ενός προξενιού και στη συνέχεια ενός γάμου.
Το κεντρικό πανηγύρι του χωριού
Με τα χρόνια, το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία καθιερώθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα πανηγύρια της Μυρίκης, ξεπερνώντας σε συμμετοχή ακόμη και εκείνο του Αγίου Κωνσταντίνου.
Το καλοκαίρι το χωριό γέμιζε ξανά ζωή. Πολλοί Μυρικιώτες επέστρεφαν για τις διακοπές τους, ενώ οι κτηνοτρόφοι είχαν ήδη επιστρέψει από τα χειμαδιά για να ξεκαλοκαιριάσουν. Έτσι, το πανηγύρι αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα ανταμώματα της κοινότητας.
Ο Προφήτης Ηλίας και το σχολείο
Ο Προφήτης Ηλίας, μαζί με το Νεραϊδοβούνι, υπήρξαν αγαπημένοι προορισμοί για τις σχολικές εκδρομές του Δημοτικού Σχολείου Μυρίκης, από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του έως και το οριστικό του κλείσιμο το 1983.
Οι μαθητές ανέβαιναν στο ξωκλήσι για να χαρούν τη φύση και να παίξουν ομαδικά παιχνίδια, όπως η τσιλίκα, η αμπάριζα και το κρυφτό.
Ο χώρος ήταν όμως και τόπος μάθησης. Οι δάσκαλοι αξιοποιούσαν το φυσικό περιβάλλον για υπαίθρια διδασκαλία και έφερναν τα μαθήματα πιο κοντά στην καθημερινή ζωή των παιδιών.
Έτσι, ο Προφήτης Ηλίας συνδέθηκε όχι μόνο με τη θρησκευτική ζωή του χωριού αλλά και με τα παιδικά χρόνια πολλών γενεών Μυρικιωτών.
Ο Προφήτης Ηλίας και ο Καραϊσκάκης
Μια αφήγηση από την Τουρκοκρατία
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, κατά την Τουρκοκρατία ο Γεώργιος Καραϊσκάκης εγκαταστάθηκε προσωρινά στο ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία μαζί με τα παλικάρια του.
Πίσω από το ξωκλήσι, σε ένα μεγάλο έλατο, οι άνδρες του Καραϊσκάκη έκαναν σκοποβολή και εξασκούνταν στη χρήση των όπλων.
Ένας χωριανός με το επώνυμο Τσώνης, που έβοσκε τα πρόβατά του και παρακολουθούσε τη σκοποβολή, ζήτησε να συμμετάσχει. Έφτιαξε με ένα σύρμα μια μικρή βέρα, την τοποθέτησε ως στόχο στο έλατο και πυροβόλησε.
Η ακρίβεια της βολής εντυπωσίασε τα παλικάρια του Καραϊσκάκη. Όταν του ανέφεραν το περιστατικό, σύμφωνα με την παράδοση, εκείνος σχολίασε:
«Υπάρχουν και αλλού παλικάρια καλύτερα από μας.»
Η ιστορία αυτή έχει παραμείνει στην προφορική παράδοση της Μυρίκης και συνδέει τον Προφήτη Ηλία με τις αφηγήσεις της περιοχής για την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Αγροτική ζωή και αλώνισμα
Στα χωράφια γύρω από τον ναό του Προφήτη Ηλία οι κάτοικοι καλλιεργούσαν σιτάρι, ακολουθώντας τον κύκλο των εποχών.
Όταν ερχόταν η ώρα του θερισμού, οι θημωνιές συγκεντρώνονταν στον χώρο του Αη Λια. Κάτω από τη σκιά των υπεραιωνόβιων βελανιδιών γινόταν το αλώνισμα, παλιότερα με τα μουλάρια και αργότερα με την αλωνιστική μηχανή.
Με τη μείωση της καλλιέργειας σιταριού, η πρακτική αυτή σταδιακά εγκαταλείφθηκε. Μέχρι τη δεκαετία του 1980 είχε πλέον σχεδόν χαθεί από την καθημερινή ζωή του χωριού.
Σήμερα, το αλώνισμα στον Αη Λια παραμένει μια από τις αναμνήσεις των παλαιότερων κατοίκων και ένα κομμάτι της αγροτικής ιστορίας της Μυρίκης.
Θρύλοι και προφορική παράδοση
Ο Προφήτης Ηλίας, όπως και πολλά άλλα σημεία της Μυρίκης, συνοδεύεται από ιστορίες και θρύλους που μεταφέρθηκαν από γενιά σε γενιά.
Οι αφηγήσεις αυτές αποτελούν μέρος της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου και διατηρούν ζωντανή τη μνήμη των παλαιότερων γενεών.
Διαβάστε περισσότερους θρύλους της Μυρίκης στην ενότητα «Θρύλοι και προφορική παράδοση» (και πεταγεται συνδεσμος για εκεί)
Ο Προφήτης Ηλίας σήμερα
Σήμερα ο Προφήτης Ηλίας παραμένει τόπος λατρείας, αλλά και σημείο συνάντησης για κατοίκους και επισκέπτες.
Η περιοχή προσφέρεται για πεζοπορία, φυσιολατρικές εξορμήσεις και υπαίθριες δραστηριότητες, ενώ ο ανοιχτός ορίζοντας και η περιορισμένη φωτορύπανση δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για βραδιές αστροπαρατήρησης.
Στον χώρο πραγματοποιούνται επίσης σύγχρονες αθλητικές και πολιτιστικές δράσεις, ενώ το ολοήμερο πανηγύρι της 20ής Ιουλίου εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική ημέρα για τη Μυρίκη.
Στον χώρο πραγματοποιούνται και άλλες εκδηλώσεις και δράσεις, όπως η Γιορτή Μελιού, που αναδεικνύει τα τοπικά προϊόντα και τα προϊόντα μελισσοκομίας από ντόπιους παραγωγούς. Ο χώρος είναι διαθέσιμος και για τη διοργάνωση νέων εκδηλώσεων, δράσεων και πρωτοβουλιών.
Όποιος επιθυμεί να διοργανώσει μια εκδήλωση στη Μυρίκη μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας μέσω email στο info@myriki.gr ή μέσω της σελίδας του Συλλόγου στο Instagram.
Ο Προφήτης Ηλίας – Αγαπημένος προορισμός για μυστήρια
Ο Προφήτης Ηλίας αποτελεί αγαπημένο ξωκλήσι για την τέλεση γάμων και βαπτίσεων. Τον χώρο επιλέγουν κάτοικοι της Μυρίκης, του Καρπενησίου, αλλά και άνθρωποι από άλλες πόλεις και από το εξωτερικό, οι οποίοι θέλουν να συνδέσουν μια σημαντική στιγμή της ζωής τους με το φυσικό τοπίο της περιοχής.
Όσοι επιθυμούν να τελέσουν κάποιο μυστήριο μπορούν να επικοινωνήσουν με τους υπεύθυνους για πληροφορίες και οδηγίες.
Υπεύθυνος: π. Χρήστος Καρανίκας
Τηλέφωνο: 698 294 2046
Βραδιές αστροπαρατήρησης
Ο Προφήτης Ηλίας προσφέρεται για παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού, χάρη στο υψόμετρο και στη μικρή φωτορύπανση της περιοχής.
Κατά τις οργανωμένες βραδιές αστροπαρατήρησης, οι επισκέπτες μπορούν να παρατηρήσουν αστέρια, πλανήτες και άλλα ουράνια αντικείμενα με τη βοήθεια τηλεσκοπίων και να γνωρίσουν βασικές πληροφορίες για τον νυχτερινό ουρανό.
Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στη σελίδα του Συλλόγου Ερασιτεχνικής Αστρονομίας «Άρτεμις» στο facebook https://www.facebook.com/www.artemisastronomy.gr/
Σύγχρονες αθλητικές διοργανώσεις – Enduro Day
Κάθε χρόνο, στον χώρο του Προφήτη Ηλία πραγματοποιείται το Enduro Day, μια αθλητική διοργάνωση που συγκεντρώνει φίλους του enduro από διάφορες περιοχές.
Οι αναβάτες ξεκινούν από τη Μυρίκη και κινούνται σε ορεινές διαδρομές γύρω από το χωριό, γνωρίζοντας το φυσικό τοπίο και τα δασικά μονοπάτια της περιοχής.
Η διοργάνωση αποτελεί σήμερα μία ακόμη αφορμή για να επισκεφθούν τη Μυρίκη άνθρωποι που αγαπούν το βουνό και τις υπαίθριες δραστηριότητες.
Αναζητήστε περισσότερες πληροφορίες εδώ: https://www.facebook.com/groups/224246602370812/
Ο Προφήτης Ηλίας και το παλιό μονοπάτι των κτηνοτρόφων
Από τον Προφήτη Ηλία ξεκινά τμήμα του παλιού μονοπατιού των κτηνοτρόφων, της διαδρομής που ακολουθούσαν οι παλαιότερες γενιές για να οδηγήσουν τα κοπάδια τους προς τα βοσκοτόπια του Νεραϊδοβουνίου.
Τα ζώα είχαν τη δική τους «σύρτα», όπως έλεγαν οι παλιοί, δηλαδή τη συγκεκριμένη διαδρομή που ακολουθούσαν κάθε φορά για την ανάβαση. Μέρος αυτής της παλιάς διαδρομής χρησιμοποιείται σήμερα σε οργανωμένες πεζοπορικές εξορμήσεις.
Έτσι, το μονοπάτι συνδέει το σημερινό περπάτημα με μια παλαιότερη εποχή, όταν η κτηνοτροφία και η εποχική μετακίνηση των κοπαδιών αποτελούσαν βασικό μέρος της ζωής της Μυρίκης.