Ο τρουβάς στην καθημερινή ζωή της υπαίθρου
Ο τρουβάς δεν ήταν απλώς μια τσάντα, ήταν το καθημερινό σακίδιο των γεωργών και των κτηνοτρόφων. Ένα αναπόσπαστο αντικείμενο της ζωής τους που τους συνόδευε από το χάραμα ως το σούρουπο, στο χωράφι, στο βουνό και στους στάβλους. Μέσα του έβαζαν ό,τι χρειαζόταν ο άνθρωπος της υπαίθρου για να αντέξει τη μέρα και την κόπωση της εργασίας.
Το φαγητό του τρουβά
Το συνηθισμένο περιεχόμενο του τρουβά ήταν λιτό αλλά θρεπτικό. Λίγο τυρί, κλωτσοτύρι και ένα κομμάτι ψωμί αποτελούσαν τη βάση της καθημερινής διατροφής. Ανάλογα με την εποχή και τις δυνατότητες της οικογένειας, μπορούσαν να προστεθούν πίτες και αυγά, ενώ το κρέας ήταν σπάνιο και για πολλούς αποτελούσε είδος πολυτελείας. Ο τρουβάς κουβαλούσε έτσι όχι μόνο τροφή αλλά και το μέτρο της αγροτικής οικονομίας.
Υφαντική τέχνη και τοπική ταυτότητα
Ο τρουβάς ήταν υφαντός σε αργαλειό, φτιαγμένος με μεγάλη τέχνη, γνώση και υπομονή. Κάθε περιοχή ανέπτυξε τον δικό της τύπο, με ξεχωριστό τρόπο ύφανσης και ιδιαίτερη χρωματική σύνθεση. Στη Μυρίκη και στα γύρω χωριά, η υφαντική τέχνη αποτελούσε βασικό στοιχείο της τοπικής οικονομίας και της γυναικείας δημιουργίας.
Έτσι, ο κάτοχος του τρουβά κουβαλούσε μαζί του κάτι σαν την «ταυτότητα» του χωριού του. Οι διαφορές από τρουβά σε τρουβά προέρχονταν τόσο από την τεχνική της ύφανσης όσο και από το πλήθος και την ένταση των χρωμάτων του υφάσματος, στοιχεία που μαρτυρούν το πλούσιο υφαντικό παρελθόν της Μυρίκης.
Τύποι και κατηγορίες τρουβάδων
Υπήρχαν τρεις βασικοί τύποι τρουβά: ο καθημερινός, ο σκέτος και ο γιορτινός. Παράλληλα, ανάλογα με τον τρόπο κατασκευής, συναντούμε δύο κύριες κατηγορίες: τον τρουβά από απολυτό ύφασμα και τον τρουβά τύπου σακιού, υφασμένο σε ειδικούς αργαλειούς από εξειδικευμένους υφαντές και υφάντρες.
Ο πρώτος απαντούσε σε περιοχές όπως το Κρίκελο, το Συγγρέλο και την Ανιάδα, ενώ ο δεύτερος ήταν διαδεδομένος στην Άμπλιανη, τη Δομνίστα και στους Στάβλους. Ο γιορτινός τρουβάς, αν και όμοιος στη μορφή, ξεχώριζε για τον πλούσιο διάκοσμό του, με περισσότερα σχέδια, πολύχρωμα νήματα και φούντες, σημάδι ξεχωριστής περίστασης και κοινωνικής προβολής.
Τα δοχεία του φαγητού και το κατσαρόλι
Το φαγητό μεταφερόταν συνήθως σε κλειδοπίνακα που θυμίζουν τα σημερινά δοχεία φαγητού. Υπήρχαν μεταλλικά, βιομηχανικής κατασκευής και πιο ασφαλή αλλά και ξύλινα, έργα της ποιμενικής ξυλογλυπτικής για μεταφορές ημιστερεών φαγώσιμων. (π.χ τυρί, ελιές)
Το κατσαρόλι, αντίθετα, μεταφερόταν στο χέρι και έμενε εκτός τρουβά, ώστε να αποφεύγονται διαρροές. Το παλαιότερο ήταν το χαλκωματένιο, προβιομηχανικό ενώ αργότερα εμφανίστηκε το αλουμινένιο, προϊόν της νεότερης βιομηχανικής εποχής.
Το νερό και η μεταφορά του
Το νερό μεταφερόταν με διάφορους τρόπους, ανάλογα με τις ανάγκες και τα μέσα κάθε εποχής. Για μεγαλύτερες ποσότητες χρησιμοποιούνταν η βαρέλα και η βουτσέλα, δοχεία κατασκευασμένα από ντόπιους μάστορες, φορείς μιας παλιάς, τεχνικής γνώσης που περνούσε από γενιά σε γενιά. Λόγω του όγκου τους, τα δοχεία αυτά δεν έμπαιναν ποτέ μέσα στον τρουβά αλλά μεταφέρονταν ξεχωριστά.
Για την καθημερινή μετακίνηση, χρησιμοποιούνταν και το κοινό μας παγούρι. Η μορφή και το υλικό του άλλαζαν με τον χρόνο, αρχικά εμαγιέ, αργότερα αλουμινένιο και στα νεότερα χρόνια, πλαστικό. Κάθε παγούρι κουβαλούσε μαζί του όχι μόνο νερό αλλά και τα ίχνη της εποχής του, αποτυπώνοντας τη μετάβαση από την παραδοσιακή κατασκευή στη βιομηχανική παραγωγή μέσα στην καθημερινή ζωή της υπαίθρου.
Κοφτερά εργαλεία και καθημερινή ανάγκη
Εκτός από φαγητό και νερό, ο άνθρωπος της υπαίθρου είχε μαζί του και κοφτερά εργαλεία. Ο σουγιάς ήταν απαραίτητος, όπως και η λεγόμενη κολοκοτρώνα, φτηνότερη από τον σουγιά. Σύμφωνα με την παράδοση, πήρε το όνομά της από το μαχαίρι που επιτράπηκε να έχει μαζί του ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κατά τη φυλάκισή του.
Ο τρουβάς ως σύμβολο μνήμης
Έτσι, ο τρουβάς δεν ήταν απλώς ένα χρηστικό αντικείμενο. Υπήρξε απαραίτητο αξεσουάρ της αγροκτηνοτροφικής ζωής, μικρό αλλά πολύτιμο, υφαντό σύμβολο καθημερινότητας, τοπικής τέχνης και ιστορικής μνήμης. Μέσα από τον τρουβά αναδεικνύεται και η βαθιά υφαντική παράδοση της Μυρίκης, που άφησε το αποτύπωμά της στον τόπο.