Θερινό βοσκοτόπι – Η επιστροφή από τα χειμαδιά
Από την άνοιξη, γύρω στη γιορτή του Αγίου Γεωργίου, έως το φθινόπωρο και τη γιορτή του Αγίου Δημητρίου, οι βοσκοί ανέβαιναν στις πλαγιές του Νεραϊδοβουνίου, όπου τα κοπάδια έβρισκαν πλούσια βοσκοτόπια και άφθονη τροφή.
Το βουνό αποτελούσε το θερινό βοσκοτόπι των μετακινούμενων κτηνοτρόφων, οι οποίοι επέστρεφαν μαζί με τις οικογένειές τους από τα χειμαδιά της Φθιώτιδας και της Αιτωλοακαρνανίας. Εκεί έστηναν προσωρινά τη ζωή τους, κοντά στα κοπάδια τους, ακολουθώντας τον παλιό κύκλο της μετακινούμενης κτηνοτροφίας.
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, τα ζώα έβοσκαν στις πλαγιές και στα λιβάδια του βουνού, ενώ το Νεραϊδοβούνι αποτελούσε σημαντικό τόπο και για τους μόνιμους κτηνοτρόφους της Μυρίκης, που χρησιμοποιούσαν τα ίδια βοσκοτόπια για τη θερινή εκτροφή των ζώων τους.
Τα ανοιξιάτικα βοσκοτόπια. Η Ράχη και το Καγκέλι
Πριν από την τελική άνοδο στα θερινά βοσκοτόπια του Νεραϊδοβουνίου, οι κτηνοτρόφοι ακολουθούσαν μια ενδιάμεση στάση στα ανοιξιάτικα βοσκοτόπια. Κατά την επιστροφή τους από τα χειμαδιά, δεν κατευθύνονταν απευθείας προς τα υψηλότερα υψόμετρα αλλά περνούσαν πρώτα από περιοχές χαμηλότερου υψομέτρου, οι οποίες λειτουργούσαν ως μεταβατικός σταθμός. Τα ανοιξιάτικα αυτά βοσκοτόπια παραχωρούνταν κατόπιν δημοπρασίας και χρησιμοποιούνταν για περιορισμένο χρονικό διάστημα, έως ότου οι καιρικές συνθήκες και η βλάστηση επιτρέψουν την πλήρη εγκατάσταση στα ψηλώματα. Τέτοιες θέσεις ήταν η Ράχη και το Καγκέλι Τυμφρηστού. Η συγκεκριμένη πορεία, από τα χειμαδιά προς τα ανοιξιάτικα βοσκοτόπια και στη συνέχεια προς τα θερινά, ρύθμιζε τον ετήσιο κύκλο μετακίνησης, την οργάνωση της εργασίας και τον τρόπο ζωής των μετακινούμενων κτηνοτρόφων.
Η λιθαρόστρουγκα και τα γιατάκια
Μάρτυρας αυτής της παλιάς κτηνοτροφικής ζωής παραμένει μέχρι σήμερα η λιθαρόστρουγκα που στέκει στις πλαγιές του Νεραϊδοβουνίου. Πρόκειται για στρούγκα χτισμένη με λιθάρια, η οποία χρησιμοποιούνταν για το άρμεγμα των ζώων και αποτελούσε βασικό σημείο οργάνωσης της καθημερινής κτηνοτροφικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με μαρτυρίες απογόνων της οικογένειας Κεφαλά, η κατασκευή της ανάγεται στο 1856. Από τη λιθαρόστρουγκα σώζεται σήμερα τμήμα της, το χειροστόμι, που υπενθυμίζει τη μακρόχρονη χρήση του χώρου.
Στο βουνό υπήρχαν και τα γιατάκια, τα μεσημεριανά κρεβάτια των κτηνοτρόφων, πρόχειρες κατασκευές από μπάτσες, κλαδιά ελάτου και φτέρες. Κάθε κτηνοτρόφος διέθετε το δικό του γιατάκι, στοιχείο που καταδεικνύει την παρατεταμένη παραμονή τους στο βουνό κατά τη θερινή περίοδο.
Σύρτα – Το μονοπάτι των κτηνοτρόφων
Στις πλαγιές του Νεραϊδοβουνίου, τα κοπάδια ακολουθούσαν τη σύρτα τους, τον παλιό δρόμο που χρησιμοποιούσαν οι κτηνοτρόφοι από γενιά σε γενιά για τις μετακινήσεις τους στο βουνό. Ήταν μια γνωστή διαδρομή, που οι άνθρωποι του τόπου γνώριζαν καλά και χρησιμοποιούσαν καθημερινά, καθώς τους οδηγούσε στα βοσκοτόπια και στα σημεία όπου φρόντιζαν τα ζώα τους.
Η σύρτα αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της κτηνοτροφικής ζωής της Μυρίκης και συνδεόταν με την εργασία, τη μετακίνηση των κοπαδιών και τη σχέση των κατοίκων με το βουνό.
Σήμερα, αυτή η παλιά διαδρομή αποτελεί κομμάτι της ιστορίας του Νεραϊδοβουνίου και θυμίζει την εποχή που η κτηνοτροφία ήταν βασικό μέρος της ζωής του χωριού. Η διατήρησή της συμβάλλει στη διαφύλαξη της τοπικής παράδοσης και της μνήμης του τόπου.