Η γη και οι καλλιέργειες
Σιτηρά, αμπέλια και παραδοσιακές αγροτικές εργασίες στη Μυρίκη
Η ζωή στη Μυρίκη ήταν για πολλές γενιές στενά δεμένη με τη γη. Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν τα χωράφια, φρόντιζαν τα αμπέλια και αξιοποιούσαν κάθε καρπό της γης για να καλύψουν τις ανάγκες της οικογένειας. Η γεωργική εργασία απαιτούσε κόπο, γνώση και υπομονή, αλλά ήταν ταυτόχρονα μια υπόθεση συλλογική, στην οποία συμμετείχαν συγγενείς και γείτονες.
Τα σιτηρά και ο κύκλος του σιταριού
Στα χωράφια της Μυρίκης καλλιεργούνταν σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι και βρόμη. Οι κάτοικοι φρόντιζαν κυρίως να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα για την οικογένεια και τα ζώα τους, στηριζόμενοι στην αυτάρκεια και στην προσωπική εργασία.
Η σπορά γινόταν το φθινόπωρο. Ο γεωργός, με τα ζώα του και τον σπόρο, ξεκινούσε την καλλιέργεια με την ελπίδα για έναν καλό χειμώνα και μια πλούσια σοδειά. Την άνοιξη τα χωράφια παρακολουθούνταν και φροντίζονταν, ενώ το καλοκαίρι ερχόταν η ώρα του θερισμού.
Στο θέρισμα συμμετείχε όλη η οικογένεια. Οι γυναίκες και οι άντρες δούλευαν στα χωράφια, ενώ μαζί τους βρίσκονταν συχνά και τα παιδιά. Τα δεμάτια συγκεντρώνονταν και μεταφέρονταν στα αλώνια, όπου περίμεναν τη σειρά τους για το αλώνισμα.
Το αλώνισμα και το λίχνισμα
Τα αλώνια ήταν πετρόστρωτοι χώροι, συνήθως σε σημεία όπου φυσούσε ο αέρας. Εκεί γινόταν το αλώνισμα με τη βοήθεια των ζώων και των παραδοσιακών εργαλείων.
Ακολουθούσε το λίχνισμα, με το οποίο ξεχώριζαν τον καρπό από το άχυρο και τον μπουχό. Με το φύσημα του αέρα ο καθαρός καρπός έπεφτε στο αλώνι, ενώ τα ελαφρύτερα υπολείμματα παρασύρονταν μακριά.
Το σιτάρι φυλασσόταν σε σακιά και ξύλινα αμπάρια και μεταφερόταν στον μύλο όταν χρειαζόταν για να γίνει αλεύρι. Το κριθάρι και η βρόμη χρησιμοποιούνταν κυρίως για τη διατροφή των ζώων, ενώ το άχυρο φυλασσόταν για τον χειμώνα.
Τα αλώνια, τα εργαλεία και οι εργασίες αυτές αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής και της αγροτικής παράδοσης της Μυρίκης.
Τα αμπέλια της Μυρίκης
Στη νότια πλευρά του χωριού, ιδιαίτερα στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής, βρίσκονταν αρκετά από τα αμπέλια της Μυρίκης. Τα αμπέλια αποτελούσαν σημαντικό κομμάτι της αγροτικής ζωής και έδιναν στα νοικοκυριά σταφύλια για κατανάλωση, μούστο, κρασί και τσίπουρο.
Την άνοιξη οι κάτοικοι φρόντιζαν τις κληματίδες, ενώ όσο πλησίαζε το φθινόπωρο οι εργασίες γίνονταν πιο έντονες. Όλα οδηγούσαν σε μία από τις πιο σημαντικές στιγμές της αγροτικής χρονιάς: τον τρύγο.
Ο τρύγος – μια γιορτή της αγροτικής ζωής
Η ημέρα του τρύγου ήταν συλλογική υπόθεση. Από νωρίς το πρωί, οικογένειες, συγγενείς και γείτονες συγκεντρώνονταν στα αμπέλια. Άλλοι έκοβαν τα σταφύλια, άλλοι τα μάζευαν στις κόφες και άλλοι αναλάμβαναν τη μεταφορά τους στο χωριό.
Η δουλειά ήταν κουραστική, όμως γινόταν μέσα σε ένα κλίμα χαράς, με κουβέντες, γέλια και πειράγματα. Ο τρύγος δεν ήταν μόνο μια αγροτική εργασία· ήταν μια ευκαιρία να συναντηθεί ο κόσμος και να μοιραστεί τον κόπο και τη χαρά της σοδειάς.
Τα σταφύλια μεταφέρονταν με τα ζώα στα σπίτια ή στα πατητήρια. Εκεί άρχιζε το πάτημα των σταφυλιών, από το οποίο έβγαινε ο πρώτος μούστος.
Από τον μούστο στο κρασί
Ο μούστος μεταφερόταν στα ξύλινα βαρέλια, όπου άρχιζε η ζύμωση. Οι νοικοκυραίοι παρακολουθούσαν το κρασί να «βράζει» και περίμεναν υπομονετικά μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Το κρασί αποτελούσε σημαντικό μέρος της ζωής του σπιτιού. Βρισκόταν στο τραπέζι, στις γιορτές και στα πανηγύρια και συνόδευε τις χαρές αλλά και τις καθημερινές στιγμές των ανθρώπων.
Τα καζάνια και το τσίπουρο
Μετά τον τρύγο ακολουθούσαν τα καζάνια. Τα υπολείμματα των σταφυλιών έμπαιναν στο καζάνι για την απόσταξη και την παραγωγή του τσίπουρου.
Η διαδικασία κρατούσε πολλές ώρες και συχνά γινόταν αφορμή για μια ακόμη μικρή γιορτή. Γύρω από το καζάνι συγκεντρώνονταν συγγενείς και φίλοι, συζητούσαν, αστειεύονταν, έψηναν πατάτες στη στάχτη και περίμεναν να δοκιμάσουν το πρώτο τσίπουρο της χρονιάς.
Έτσι ολοκληρωνόταν ο κύκλος της αγροτικής εργασίας. Από τη σπορά και το θέρισμα μέχρι το αλώνισμα, και από το αμπέλι και τον τρύγο μέχρι το κρασί και το τσίπουρο, η γη έδινε στους ανθρώπους της Μυρίκης όσα χρειάζονταν για να ζήσουν.
Η καλλιέργεια της γης ήταν τρόπος ζωής για τους ανθρώπους της Μυρίκης. Οι αγροτικές εργασίες έφερναν τους ανθρώπους κοντά και δημιούργησαν δεσμούς αλληλοβοήθειας. Οι παλιές αυτές συνήθειες, τα εργαλεία και οι μνήμες αποτελούν σήμερα μέρος της λαογραφικής παράδοσης του χωριού.