Άγιος Δημήτριος – Τα αρχαία ίχνη στον λόφο του Καρπενησίου
Στη βορειοδυτική πλευρά της πόλης του Καρπενησίου, στον λόφο του Αγίου Δημητρίου, αποκαλύφθηκαν τα λείψανα ενός πανάρχαιου οχυρωματικού περιβόλου. Τα ευρήματα αυτά μαρτυρούν ότι ο λόφος δεν αποτέλεσε απλώς σημείο λατρείας, αλλά έναν οργανωμένο χώρο ανθρώπινης εγκατάστασης από πολύ νωρίς.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο συνοικισμός που υπήρχε στον Άγιο Δημήτριο εκτεινόταν από τη βορειοδυτική έως και τη βορειοανατολική παρειά του λόφου. Στην κορυφή του εντοπίστηκαν τα ερείπια μιας μικρής, οχυρής ακρόπολης, απροσδιόριστης χρονολόγησης, που πιθανότατα λειτουργούσε ως σημείο εποπτείας και άμυνας.
Ευρήματα που μαρτυρούν προϊστορική και αρχαία κατοίκηση
Η αρχαιολογική έρευνα αποκάλυψε πλήθος αντικειμένων, τα οποία καταδεικνύουν ότι η περιοχή του Καρπενησίου κατοικούνταν τόσο κατά τους προϊστορικούς όσο και κατά τους αρχαίους χρόνους, όπως συνέβαινε και σε άλλες περιοχές της Στερεάς Ελλάδας.
Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται λίθινα εργαλεία από πυρίτη, δύο κυλινδρικά αντικείμενα από ψημένη γη και ένας κυκλικός μυλόλιθος. Εντοπίστηκαν επίσης λίθινα όπλα, δύο αιχμές βελών και ένα πελεκόμορφο κατεργασμένο τεμάχιο πρασινωπού πυρίτη.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι τα κεραμικά ευρήματα, περίπου τριάντα σκοτεινόχρωμα και ανοικτόχρωμα φαιά μινύεια όστρακα, τα περισσότερα από τα οποία αποτελούν τοπικές απομιμήσεις, καθώς και δεκαπέντε φθαρμένα όστρακα γραπτών χειροποίητων αγγείων με μαύρα κοσμήματα. Βρέθηκαν ακόμη όστρακα από μονόχρωμα, ακόσμητα, χονδροειδή οικιακά αγγεία, χειροποίητα, κεραμόχρωα ή ωχροκίτρινα.
Στα ευρήματα συγκαταλέγονται επίσης δύο θραύσματα όπλων και ένα λευκό, στιλπνό και μακρύ οστέινο τμήμα χαυλιόδοντος αγριόχοιρου με εμφανή ίχνη πριονισμού, στοιχείο που μαρτυρεί επεξεργασία και χρήση στην καθημερινή ζωή.
Αρχαίοι οικισμοί στην ευρύτερη περιοχή της Ευρυτανίας
Η περιοχή της Ευρυτανίας δεν περιορίζεται μόνο στον λόφο του Αγίου Δημητρίου όσον αφορά τα αρχαία ίχνη κατοίκησης. Άλλοι οικισμοί εντοπίστηκαν στο Στένωμα, αλλά κυρίως στις Κορυσχάδες, όπου διασώθηκαν ίχνη αρχαίου φρουρίου και εργαστηρίου χαλκού ή χρυσού, γεγονός που υποδηλώνει οργανωμένη παραγωγική δραστηριότητα.
Ιδιαίτερης σημασίας θεωρήθηκαν τα φρούρια και τα οικιστικά ερείπια στους Στάβλους. Εκεί βρέθηκαν όστρακα αγγείων, σιδερένια λόγχη, πήλινα εξαρτήματα αργαλειών, θραύσματα υδροσωλήνων, καθώς και νομίσματα της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στην ίδια περιοχή εντοπίστηκαν και δύο κατεστραμμένες επιγραφές με ισάριθμα κύρια αρχαία ονόματα.
Στα Ψιανά διαπιστώθηκαν τετράγωνοι πύργοι αρχαίου φρουρίου και λείψανα οικισμού, ενώ βρέθηκαν αντικείμενα οικιακής χρήσης, πιθάρια, πήλινα λυχνάρια και τρίμματα κεράμων.
Διάσπαρτα ίχνη του αρχαίου κόσμου
Στη Δομνίστα αποκαλύφθηκε αρχαίο κάστρο, όπως και στη Ρωσκά, όπου εντοπίστηκαν τάφοι και μία αρχαία σπάθη, στοιχεία που μαρτυρούν τη στρατηγική σημασία της περιοχής. Στο Κλαυσί, τέλος, βρέθηκε υπόστρωμα αρχαίου οικισμού, προσθέτοντας ακόμη ένα κομμάτι στο παζλ της ιστορικής συνέχειας της Ευρυτανίας.
Το παρόν κείμενο βασίζεται στο έργο του Μ. Α. Γκιόλια, Ιστορία των Αρχαίων Ευρυτάνων, εκδ. Πορεία, Αθήνα 1999.