Το δάσος της Μυρίκης. Η καρδιά του χωριού και της φύσης
Το δάσος της Μυρίκης Ευρυτανίας δεν είναι μόνο ένας τόπος μέσα στο χωριό. Είναι η ίδια η Μυρίκη. Ζουν σε αρμονία εδώ και γενιές. Το ένα φροντίζει και προστατεύει το άλλο, ενώ άνθρωποι, δέντρα και ζώα συνυπάρχουν σε πλήρη ισορροπία. Πυκνά αειθαλή δέντρα όπως έλατα και πεύκα, φυλλοβόλα όπως καστανιές, βελανιδιές και σφεντάμια, μαζί με θάμνους, πουρνάρια και κέδρα, δημιουργούν μιαπλούσια ποικιλία φυτικής ζωής.
Αυτό το μοναδικό οικοσύστημα στην ορεινή Ευρυτανία, βρίσκεται στη νότια απόληξη της οροσειράς της Πίνδου και αποτελεί το σήμα κατατεθέν του τόπου μας αλλά και πόλο έλξης για επισκέπτες, φυσιολάτρες και πεζοπόρους. Μέσα από τις δασωμένες ρεματιές κυλάει καθαρό νερό που τροφοδοτεί και το μεγάλο ποτάμι της περιοχής, το Μέγα Ρέμα, ενώ οι πλαγιές, τα ξέφωτα και τα λιβάδια προσφέρουν χώρους ηρεμίας και αναψυχής. Κάθε γωνιά του δάσους θυμίζει ότι η Μυρίκη είναι πάνω απ’ όλα δάσος και το δάσος είναι η καρδιά, η ταυτότητα και η ψυχή του χωριού, προσφέροντας σε κάθε επισκέπτη μια μοναδική ορεινή εμπειρία.
Το δάσος της Μυρίκης ως πηγή ζωής
Πέρα από τη φυσική του ομορφιά, το δάσος της Μυρίκης υπήρξε διαχρονικά πηγή ζωής για το χωριό. Για γενιές ολόκληρες, οι κάτοικοι στηρίχθηκαν σε αυτό για την καθημερινή τους επιβίωση και την οικονομική τους δραστηριότητα.
Από τα έλατα προμηθεύονταν ξύλα για θέρμανση και οικοδομή, από τις καστανιές και τις βελανιδιές καρπούς, ενώ τα λιβάδια και τα ξέφωτα αξιοποιούνταν ως βοσκοτόπια, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και χώροι ανάπτυξης μελισσιών.Τα νερά που κατέβαιναν από τις ρεματιές παρείχαν καθαρό και πολύτιμο νερό για τους ανθρώπους, τα ζώα και τα χωράφια του χωριού.
Το δάσος λειτουργούσε ως φυσική προστασία απέναντι στους ανέμους και τις κακοκαιρίες της ορεινής ζωής της αλλά και ως χώρος καθημερινής εργασίας, κόπου και συλλογικής μνήμης. Εκεί διαμορφώθηκαν συνήθειες, παραδόσεις και αφηγήσεις που συνοδεύουν ακόμη και σήμερα την ταυτότητα του τόπου.
Έτσι, το δάσος της Μυρίκης δεν υπήρξε μόνο φυσικό περιβάλλον. Υπήρξε τροφός, προστάτης και σταθερό στήριγμα της τοπικής κοινωνίας — ένας ζωντανός οργανισμός άρρηκτα δεμένος με την ιστορική πορεία του χωριού.
Χλωρίδα Ευρυτανίας: πλούσια ποικιλία φυτών και δέντρων
Η Ευρυτανία, με τα ορεινά της τοπία και τα πυκνά δάση, φιλοξενεί μια μοναδική και πλούσια χλωρίδα, αποτέλεσμα της γεωγραφικής ποικιλίας, της υψομετρικής διαφοροποίησης και της μακράς ιστορίας της περιοχής. Από τα χαμηλά φαράγγια μέχρι τις κορυφογραμμές των βουνών, τα φυτά της Ευρυτανίας προσφέρουν ένα ζωντανό μωσαϊκό χρωμάτων, αρωμάτων και μορφών που αλλάζει όμορφα με τις εποχές.
Περισσότερες πληροφορίες για τη χλωρίδα της Ευρυτανίας δίνονται από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καρπενησίου στον παρακάτω σύνδεσμο:https://www.dropbox.com/scl/fi/tregtl8jsfn0s13i036la/Flora2.pdf?rlkey=jz1voe0vonp7z2qum3cshnku2&e=1&dl=0
Πανίδα στα δάση και τα ποτάμια της Ευρυτανίας
Η Ευρυτανία, με τα πυκνά δάση, τα ποτάμια και τα ορεινά λιβάδια της, φιλοξενεί πλούσια και ποικιλόμορφη πανίδα. Από τα ψηλά βουνά μέχρι τα χαμηλά φαράγγια, η περιοχή αποτελεί καταφύγιο για πολλά είδη θηλαστικών, πουλιών, αμφιβίων και εντόμων. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καρπενησίου https://www.dropbox.com/scl/fi/82oxou3786gldv2lf9hcb/Panida.pdf?rlkey=1l8ax4v4hcndhxa5j06dgz08s&e=1&dl=0
Αιωνόβια δέντρα: Μνημεία της φύσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς( φωτο να βάλω)
Τα αιωνόβια δέντρα είναι εκείνα που ξεπερνούν τον έναν αιώνα ζωής και συνήθως θεωρούνται γερασμένα, καθώς έχουν περάσει το στάδιο της ωριμότητάς τους. Αποτελούν μνημεία της φύσης και σημεία αναφοράς της πολιτιστικής και φυσικής μας κληρονομιάς. Το μέγεθος τους ποικίλλει ανάλογα με το είδος και τις συνθήκες του τόπου, ενώ η ηλικία τους σχετίζεται με την περίμετρο του κορμού, χωρίς να αποτελεί απόλυτο κριτήριο, καθώς επηρεάζεται και από πολλούς παράγοντες.
Τα πιο συνηθισμένα είδη του δάσους που συναντάμε στο δάσος μας είναι οι δρύες, τα έλατα και τα πουρνάρια.
Για περισσότερες πληροφορίες που αφορούν τα μνημειακά δέντρα της Ελλάδας επισκεφθείτε τη σελίδα του τμήματος Δασολογίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών: http://votaniki.gr/chlorida-kai-vlastisi/chlorida/mnimeiaka-dentra/
(ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΑΙΩΝΟΒΙΑ)
Δρύες: Οι βελανιδιές της Ευρυτανίας και η ιστορία τους
Η δρυς, γνωστή και ως βελανιδιά, υπήρξε εδώ και αιώνες αναπόσπαστο μέρος της φύσης και της ζωής στην Ευρυτανία. Παλαιότερα ονομάζονταν δρυγιά ή ντριγιά, ενώ στις περιοχές της Ευρυτανίας ήταν γνωστή απλά ως δένδρο. Ο καρπός της, τα βελανίδια, αποτελούσαν πολύτιμη τροφή για τους χοίρους και παλαιότερα, θεωρούνταν θρεπτικά για τα ασθενικά παιδιά. Σε δύσκολες εποχές, όπως κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, τα βελανίδια ήταν βασική τροφή για τους ανθρώπους.
Στην Ευρυτανία τα βελανίδια ονομάζονται «βελάνια», ενώ οι κάλυκές τους, οι βελανιδόκουπες, μαζί με τα κικίδια —μικρά ογκώματα που σχηματίζονται στον φλοιό από παράσιτα— είχαν ευρεία χρήση στην καθημερινότητα. Χρησιμοποιούνταν σε βαφικές και βυρσοδεψικές εργασίες αλλά και για την παρασκευή φαρμάκων, ενώ στη λαϊκή κτηνιατρική βοηθούσαν στη φροντίδα ζώων με ασθένειες όπως η ασθένεια του ίσκιου.
Οι δρύες δεν ήταν μόνο χρήσιμες για τους ανθρώπους. Καθώς γερνούσαν, δημιουργούσαν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη μυκήτων, λυχίνων, ξυλοφάγων εντόμων και νυχτερίδων. Οι κουφάλες τους προσέφεραν ασφαλές καταφύγιο σε πολλά πουλιά, ενώ ακόμη και ο θάνατός τους συνέβαλε στη ζωή του δάσους, καθώς οι κούφιοι κορμοί γέμιζαν με μικροοργανισμούς, έντομα και μικρά ζώα, ολοκληρώνοντας έναν φυσικό κύκλο ζωής.
(ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΑΙΩΝΟΒΙΑ) Έλατα: αιωνόβια δέντρα και καταφύγιο για ζώα και ανθρώπους
Τα έλατα, επιβλητικά και αιώνια, καλύπτουν τις κορυφές και τις πλαγιές της Ευρυτανίας, προσφέροντας δροσιά και καταφύγιο στα βουνά της περιοχής. Από παλιά, οι κάτοικοι εκτιμούσαν το ξύλο τους και το χρησιμοποιούσαν τόσο για την κατασκευή σπιτιών και εργαλείων όσο και για τη θέρμανση των σπιτιών τους, καθώς η καύση του παρείχε ζεστασιά στις δύσκολες ορεινές συνθήκες.
Οι κώνοι και οι καρποί των ελάτων, καθώς και οι ρητίνες, ήταν χρήσιμα για διάφορους σκοπούς. Τα πουλιά και τα μικρά ζώα έβρισκαν σε αυτά τροφή και καταφύγιο, ενώ οι άνθρωποι τα αξιοποιούσαν για φαρμακευτικούς σκοπούς, για την παρασκευή φυσικών κολλών και για τη συντήρηση ξύλων. Επιπλέον, τα έλατα χρησιμοποιούνταν για τροφή των ζώων κατά τους δύσκολους χειμώνες, όταν η χλωρίδα των βοσκοτόπων ήταν λιγοστή, καθώς τα κλαδιά και οι βελόνες τους μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σαν συμπλήρωμα διατροφής για τα οικόσιτα ζώα.
Στα δάση των ελάτων, οι νυχτερίδες βρίσκουν καταφύγιο στις κούφιες κορυφές, τα μικρά θηλαστικά κρύβονται ανάμεσα στις ρίζες και τα πουλιά φωλιάζουν στα ψηλά κλαδιά. Έτσι, τα έλατα αποτελούν ζωντανούς φρουρούς των βουνών, συνδεδεμένα με τη ζωή των ανθρώπων και των ζώων, με τη φύση και την ιστορία της Ευρυτανίας.
Οι νεράιδες της περιοχής και η μυθολογία της φύσης
Στο μαγεμένο μας βουνό, το Νεραϊδοβούνι, ζούσαν νεράιδες. Οι παλιοί αφηγούνταν ιστορίες για νεράιδες, πλάσματα εξαιρετικά όμορφα που εμφανίζονταν ξαφνικά και είχαν τη δύναμη να σου παίρνουν τη φωνή, να σου «κομποδένουν» τη γλώσσα όπως έλεγαν. Όποιος συναντούσε τέτοιες νεράιδες έπρεπε να μείνει σιωπηλός, να μην πει λέξη, για να μην τον μαγέψουν.
Παρόμοιες ιστορίες ακούγονταν και για νεράιδες που ζούσαν δίπλα στο ποτάμι μας, κοντά στον νερόμυλο του χωριού. Εκεί κατοικούσαν πλάσματα μέσα στα νερά και στις πηγές, προσέχοντας τα ποτάμια και φέρνοντας ζωή στα νερά μας.
Μπορεί οι παλιοί να μην ήξεραν ότι αυτές οι νεράιδες έχουν τις ρίζες τους στην ελληνική μυθολογία αλλά μέσα από την προφορική παράδοση εμείς τις θυμόμαστε ακόμα ζωντανές στις ιστορίες μας.
Οι Νύμφες, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ήταν κόρες του Δία ή γεννήματα των ίδιων των στοιχείων της φύσης. Δεν ήταν αθάνατες· η ζωή τους ήταν δεμένη με τον κόσμο που προστάτευαν. Όσο ζούσε το δέντρο ζούσε και η Δρυάδα, όσο ανάβλυζε η πηγή ζούσε και η Ναϊάδα. Από τους θεούς που συνδέθηκαν περισσότερο μαζί τους ήταν ο Πάνας με μισό σώμα ανθρώπου και μισό τράγου, ο θεός των δασών, των κοπαδιών και της άγριας φύσης, χόρευε και περιπλανιόταν πλάι τους στα βουνά και στα ρέματα. Για τους ανθρώπους των ορεινών τόπων, οι Νύμφες ήταν η μυθική ψυχή της φύσης — η κρυμμένη δύναμη που δίνει ζωή στο τοπίο και συνδέει τον άνθρωπο με τη γη που τον φιλοξενεί.
Οι Νύμφες είχαν διάφορες μορφές και αρμοδιότητες:
Ναϊάδες: Νύμφες των γλυκών νερών, ποταμών, πηγών και κρηνών.
Ποταμίδες: Κόρες των ποταμίων θεών, όπως ο Αχελώος, προστάτευαν τα ποτάμια και τη ροή τους.
Πηγαίαι: Φύλαγαν τις φυσικές πηγές και συμβόλιζαν τη γέννηση και την αναζωογόνηση.
Λιμνάδες και Λιμνακίδες: Νύμφες των λιμνών, σύμβολα ηρεμίας, δροσιάς και ζωής.
Οριάδες: Κατοικούσαν στα βουνά, φροντίζοντας κορυφές και βράχια.
Ναπέαι, Αλσιείδες και Δρυάδες: Ζούσαν στα δάση και τα λιβάδια, φροντίζοντας δέντρα, φυτά και τη βλάστηση.
Αμαδρυάδες: Νύμφες που ζούσαν μέσα στις δρύες και στους δρυμούς.
Κάθε νεράιδα και ξωτικό που αφηγούνταν οι παλιοί είναι ένα κομμάτι της φύσης μας — του δάσους μας, των νερών και των βουνών. Όταν περπατάς στα μονοπάτια του Νεραϊδοβούνη ή δίπλα στο ποτάμι, μπορείς να φανταστείς ότι τα ξωτικά της παράδοσης ακόμα ζουν εδώ, προσέχοντας τον τόπο μας.
Σημεία ενδιαφέροντος– φύση, δάσος και τοπία
(ΣΕ ΚΑΘΕΝΑ ΛΙΝΚ κι ΦΩΤΟ)
Μέσα στο δάσος υπάρχουν σημεία που ξεχωρίζουν για την ομορφιά ή την ιδιαιτερότητά τους. Επιβλητικοί βράχοι, όπως του «Βάη το Λιθάρι» και του «Αντρία το Κοτρόνι», το ποτάμι μας, το Μέγα Ρέμα, αμέτρητα φυσικά μπαλκόνια με θέα – οι Κρανιές, τα Δέντρα, του Γέροντα η Λακούλα, ο Αη Λιας, το Νεραϊδοβούνι – καθώς και διάσπαρτα αιωνόβια δέντρα και τοπωνύμια που κουβαλούν ιστορίες των ανθρώπων, δημιουργούν ένα δάσος γεμάτο μνήμες και χαρακτήρα. Μικρές πηγές, ξωκλήσια , παλιοί δασικοί δρόμοι, μονοπάτια ή περάσματα που χρησιμοποιούσαν οι χωριανοί και κουβαλάνε την ιστορία του τόπου προσθέτουν μια ανθρώπινη διάσταση στη φύση και προσκαλούν τον επισκέπτη να ανακαλύψει τον τόπο βήμα βήμα.
Του Βάη το Λιθάρι –ιστορικός βράχος στη Μυρίκη, συνδεδεμένος με την ιστορία του κλέφτη Βάγια Λιάγκα
Τ’ Αντρία το Κοτρόνι– επιβλητικός βράχος με τοπική ιστορία του Αντρία Καρρά
Μέγα Ρέμα – το ποτάμι της Μυρίκης
Κρανιές – φυσικό μπαλκόνι με πανοραμική θέα στο Βελούχι, στο Καρπενήσι, στα γύρω βουνά και χωριά.
Τα Δέντρα – φυσικό άνοιγμα με βελανιδιές, με θέα το Βελούχι, την πόλη του Καρπενησίου, το βουνό Κόνισκος και τα γύρω χωριά.
Του Γέροντα η Λακούλα – ξέφωτο με πανοραμική εικόνα των γύρω βουνών και χωριών και της κοιλάδας του Καρπενησίου.
Αη Λιας – ξωκλήσι με πανοραμική θέα στο γύρω τοπίο, από το Νεραϊδοβούνι μέχρι την κοιλάδα του Καρπενησίου και την Ποταμιά.
Άγιος Κωνσταντίνος και Ελένη– ξωκλήσι με πανοραμική θέα στο Βελούχι, στον λόφο του Αγίου Δημητρίου, στο Καρπενήσι και στην κοιλάδα του Καρπενησίου.
Νεραϊδοβούνι –το μαγεμένο μας βουνό με καθηλωτική θέα και με πολλές νεράιδες.
Παλιοί δασικοί δρόμοι και περάσματα – διαδρομές μες στο δάσος με ιστορίες των παλιών.
Μικρές πηγές και αιωνόβια δέντρα – μυστικά σημεία για στάση και εξερεύνηση.
(υποενοτητα7). Προτάσεις Διαδρομών ( ΔΕΝ ΤΟ ΒΑΖΟΥΜΕ ΑΚΟΜΑ )
Πεζοπορικές διαδρομές στη Μυρίκη – Περίπατοι στο δάσος
- Σύντομες διαδρομές στη Μυρίκη (20–30 λεπτά)
- Μεσαίες διαδρομές μέσα στο δάσος
- Μεγάλες πεζοπορικές διαδρομές για έμπειρους
ή
Για τον επισκέπτη που θέλει να περπατήσει, υπάρχουν διαδρομές διαφορετικής δυσκολίας:
- Σύντομη βόλτα 20–30 λεπτών: Ιδανική για οικογένειες, με ήπια κλίση και εύκολη πρόσβαση.
- Μεσαία διαδρομή περίπου μίας ώρας: Διασχίζει πυκνότερα σημεία του δάσους και περνά από μικρά ξέφωτα ή σημεία με όμορφη θέα.
- Μεγαλύτερη πορεία για έμπειρους: Ανεβαίνει σε ψηλότερες πλαγιές, ακολουθεί παλαιά μονοπάτια και προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα του βουνού.
Κάθε διαδρομή μπορεί να σημειωθεί στον χάρτη της ιστοσελίδας με απλές οδηγίες εκκίνησης.
Οι εποχές στη Μυρίκη Ευρυτανίας – φύση όλο τον χρόνο
Χειμώνας στη Μυρίκη(ΠΑΙΞΩ ΦΩΤΟ ΧΕΙΜΩΝΑ)
Το χειμερινό τοπίο της περιοχής έχει τη δική του ξεχωριστή μαγεία. Οι μέρες είναι πιο μικρές, τα χιόνια καλύπτουν τις κορυφές και τα μονοπάτια και το δάσος αποπνέει γαλήνη και ηρεμία. Κάθε βήμα μέσα στο χιονισμένο δάσος προσφέρει μοναδικές εικόνες και ήχους της φύσης.
Άνοιξη στη Μυρίκη ( ΠΑΙΞΩ ΦΩΤΟ ΑΝΟΙΞΗΣ)
Με την άνοιξη, η φύση ξαναζωντανεύει. Όλα γίνονται καταπράσινα, τα λουλούδια ανθίζουν σε κάθε γωνιά και η ορεινή περιοχή γεμίζει χρώματα και αρώματα. Η ζωή επιστρέφει στους τόπους, τα ποτάμια και τα ρυάκια γεμίζουν νερό και η φύση προσφέρει μια αναζωογονητική αίσθηση για τον επισκέπτη.
Καλοκαίρι στη Μυρίκη (ΠΑΙΞΩ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΕΣ ΦΩΤΟ)
Το καλοκαίρι στο βουνό προσφέρει δροσιά .Τα μονοπάτια και οι διαδρομές μέσα στο δάσος είναι ιδανικά για περπάτημα, περιπέτεια ή απλή χαλάρωση, ενώ η ορεινή ατμόσφαιρα κάνει τη διαμονή ιδιαίτερα ξεκούραστη και ευχάριστη.
Φθινόπωρο στη Μυρίκη (ΠΑΙΞΩ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΕΣ)
Το φθινόπωρο γεμίζει τα δάση με όλων των ειδών τα χρώματα. Τα μονοπάτια και οι διαδρομές αλλάζουν συνεχώς, καθώς τα φύλλα πέφτουν και συνθέτουν νέα τοπία. Η φύση εμφανίζει όλη της την ποικιλία, δημιουργώντας εικόνες μοναδικής ομορφιάς που μαγνητίζουν τον επισκέπτη
(ΛΙΝΚ ΓΙΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ εξηγουνται αναλυτικά αλλού)
Τοπωνύμια της Μυρίκης – Ιστορίες και ονόματα του δάσους
Πολλά σημεία μέσα στο δάσος φέρουν ονόματα που προέρχονται από φυσικά χαρακτηριστικά, παλιές δραστηριότητες και ιστορίες, πρόσωπα του χωριού και ζώα.. Αυτές οι σύντομες ιστορίες που φέρουν τα τοπωνύμια του χωριού μας δίνουν στον επισκέπτη μια αίσθηση συνέχειας, ότι το δάσος δεν είναι μόνο φύση αλλά και τόπος όπου οι προηγούμενες γενιές μας άφησαν τα ίχνη τους.
Ο Δασικός Συνεταιρισμός της Μυρίκης – Ιστορικό αποτύπωμα της δασικής ζωής
Ο Δασικός Συνεταιρισμός της Μυρίκης ιδρύθηκε πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, γύρω στα έτη 1935-1936, από άντρες του χωριού που ήθελαν να οργανώσουν συλλογικά την εκμετάλλευση των δασών της περιοχής. Κάθε συνεταιρισμός, ακολουθώντας τις υποδείξεις του δασαρχείου, υλοτομούσε τα δέντρα στις τοποθεσίες που του ανατίθεντο. Η ξυλεία που συλλέγονταν διατίθονταν στο εμπόριο, προσφέροντας σημαντικό εισόδημα στους κατοίκους της Μυρίκης.
Τα μέλη του συνεταιρισμού μπορούσαν να φτάσουν μέχρι και τα σαράντα και η εργασία ήταν αυστηρά οργανωμένη. Κάθε άντρας είχε συγκεκριμένη δουλειά. Κάποιοι ήταν οι υλοτόμοι, ενώ άλλοι οι μετατοπιστές ξυλείας, που φρόντιζαν να μεταφέρουν τα ξύλα με τα ιδιόκτητα ζώα τους – άλογα και μουλάρια, τα λεγόμενα ζώα σύρσης – από τα δάση στα σημεία συγκέντρωσης και φόρτωσης. Ο συνεταιρισμός, εκτός από τον συντονισμό της δουλειάς, εξασφάλιζε και μεροκάματα στους ντόπιους, ενισχύοντας την τοπική οικονομία και δημιουργώντας πηγή σταθερού εισοδήματος για τις οικογένειες.
Στην Ευρυτανία υπήρχαν συνολικά 12 συνεταιρισμοί, και το 2023 έγινε η επίσημη ενοποίηση όλων, αναγνωρίζοντας τη σημαντική τους συμβολή στην ιστορία και τη ζωή των ορεινών κοινοτήτων. Ο συνεταιρισμός της Μυρίκης παραμένει ζωντανό δείγμα συλλογικής προσπάθειας, οργάνωσης και σεβασμού στη φύση, αφήνοντας ένα μοναδικό ιστορικό αποτύπωμα στα δάση και στην ψυχή του χωριού.
Συμβουλές και προστασία στο δάσος της Μυρίκης – σεβασμός στη φύση
Για μια ασφαλή και ευχάριστη επίσκεψη, ο επισκέπτης καλό είναι να ακολουθεί μερικούς απλούς κανόνες:
• Απόφυγε το άναμμα φωτιάς, ακόμη κι αν θεωρείς ότι είναι ασφαλές.
• Μην αφήνεις πίσω σου σκουπίδια. Ό,τι φέρνεις μαζί σου, το παίρνεις μαζί σου.
• Σεβάσου τις εποχικές απαγορεύσεις, όπως την αναπαραγωγική περίοδο των ζώων ή την αντιπυρική περίοδο.
• Προστάτεψε τις φωλιές και τα φυσικά καταφύγια της άγριας ζωής, χωρίς να πλησιάζεις πολύ.
• Απόφυγε να μετακινείς πέτρες, κορμούς ή αντικείμενα με σήμανση, γιατί όλα έχουν τον ρόλο τους στο δάσος.
• Παρατήρησε τα ζώα από απόσταση και μην τα ταΐζεις.
• Μην ξεριζώνεις τη ρίγανη. Κόψε πολύ απαλά, με φροντίδα, αφήνοντας το φυτό να συνεχίσει να ζει για να μαζέψεις και του χρόνου.
• Πρόσεχε το έδαφος και τις απότομες πλαγιές, καθώς το τοπίο αλλάζει με τον καιρό και την υγρασία.
• Ενημέρωσε τον Δήμο ή το Δασαρχείο αν εντοπίσεις ζημιές, παράνομες ενέργειες ή κινδύνους.
Η προστασία του δάσους αποτελεί κοινή υπόθεση. Η σωστή συμπεριφορά εξασφαλίζει ότι το τοπίο θα παραμείνει καθαρό, ζωντανό και όμορφο για τις επόμενες γενιές.
Για αναλυτικότερες οδηγίες και χρήσιμες συμβουλές σχετικά με την ασφάλεια στην ύπαιθρο, επισκεφθείτε τον παρακάτω σύνδεσμο που παρέχει ο Πεζοπορικός Φυσιοδιφικός Όμιλος Καρπενησίου.
Το δάσος της Μυρίκης σήμερα – προκλήσεις και προστασία
Στην καρδιά της Ευρυτανίας, τα δάση της Μυρίκης ξεχωρίζουν για την υγεία, την πυκνότητα, τον πλούτο και την οργανωμένη διαχείρισή τους, ωστόσο τα δάση μας ζουν μια ιδιαίτερη πραγματικότητα. Από τη μία, συντελούνται αλλαγές στη χρήση της γης, όπως η εκτός σχεδίου δόμηση, η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και η σχεδιαζόμενη τοποθέτηση εκατοντάδων ανεμογεννητριών σε σειρά κατά μήκος των κορυφογραμμών των υπαλπικών βοσκοτόπων. Η μείωση της κτηνοτροφίας έχει αφήσει τη βλάστηση να αναπτυχθεί έντονα, δημιουργώντας πυκνά δάση που αν και πλούσια σε ζωή, δυσκολεύονται να προστατευτούν, ιδιαίτερα σε περίπτωση πυρκαγιών. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή, με τη μείωση των βροχοπτώσεων, τις περιορισμένες χιονοπτώσεις και την επέκταση της ξηρής περιόδου, ενισχύει κατακόρυφα τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών.
Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε παρέμβαση πρέπει να σέβεται τον φυσικό πλούτο, να βασίζεται στις αρχές της αειφορίας και να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των επόμενων γενεών. Κάθε δράση οφείλει να ισορροπεί οικονομία, κοινωνία και περιβάλλον, ώστε η ανάπτυξη να μην υπονομεύει το δάσος αλλά να το ενισχύει, διασφαλίζοντας ότι οι πολύτιμοι φυσικοί πόροι και η πλούσια βιοποικιλότητα θα παραμείνουν ζωντανοί και προσβάσιμοι για όλους.
Τι κάνουμε
Δράσεις για το δάσος της Μυρίκης – εθελοντισμός και φροντίδα
Πολλές από τις δράσεις που υλοποιούνται στο δάσος βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και συνεργασίες με ακαδημαϊκά ιδρύματα. Κάνε link τη φράση:
«επιστημονικά δεδομένα και συνεργασίες με ακαδημαϊκά ιδρύματα»
προς την ενότητα Πανεπιστήμιο / Έρευνα & Πανεπιστήμιο
Με τη στήριξη και τη συμμετοχή των συχωριανών, των φίλων και των επισκεπτών υλοποιούμε στοχευμένες δράσεις στο δάσος:
- Καθαρίζουμε μονοπάτια και δάσος: απομακρύνουμε σκουπίδια και ξερά κλαδιά για πιο όμορφες και ασφαλείς διαδρομές.
- Σημαίνουμε τα μονοπάτια: για εύκολη πλοήγηση και περιπάτους μέσα στη φύση.
- Φροντίζουμε τα αιωνόβια δέντρα: φροντίδα και προστασία των μοναδικών δρυών και υπεραιωνόβιων δέντρων.
- Προστατεύουμε από πυρκαγιές: ενημερώνουμε επισκέπτες και ντόπιους για κανόνες ασφαλείας και προληπτικά μέτρα.
- Οργανώνουμε περιπάτους και δραστηριότητες: γνωριμία με τη φύση για μικρούς και μεγάλους.
- Διατηρούμε πολιτιστικά στοιχεία στο δάσος: παλιές βρύσες, πεζούλες, ξωκλήσια και πέτρινα περάσματα φροντίζονται με σεβασμό.
- Συνεργαζόμαστε με την κοινότητα: για να διατηρείται το δάσος καθαρό, ασφαλές και ζωντανό για όλους.
Τι πιστεύουμε
Βιώσιμη διαχείριση δασών – Το όραμα της Μυρίκης
Η επιστημονική γνώση και η επιτόπια έρευνα αποτελούν βασικό πυλώνα της αντίληψής μας για τη βιώσιμη διαχείριση των δασών και των ορεινών οικοσυστημάτων. Η βιώσιμη διαχείριση των δασών μας μπορεί να επιτευχθεί μόνο όταν οι προκλήσεις αντιμετωπίζονται ολιστικά, σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Κεντρικό ρόλο σε αυτήν την προσπάθεια έχει η ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων και η αναβάθμιση της συμμετοχής των ενεργών πολιτών, οι οποίοι, γνωρίζοντας σε βάθος τα προβλήματα και τις ανάγκες των δασικών οικοσυστημάτων, μπορούν να αναλάβουν δράση και να συμβάλλουν αποφασιστικά στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για την προστασία του περιβάλλοντος. Έτσι, είναι πιο πιθανό να δεσμευτούν σε μια σειρά στοχευμένων δράσεων.
Κάθε παρέμβαση στο δάσος βασίζεται στις αρχές της αειφορίας. Εξασφαλίζει την ισορροπία ανάμεσα στο περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία, διασφαλίζει τους φυσικούς πόρους για τις επόμενες γενιές και ενισχύει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Η προστασία της φυσικής κληρονομιάς μας απαιτεί ότι κάθε σχεδιασμένη παρέμβαση αξιολογείται με προσοχή, τεκμηρίωση και υπευθυνότητα, ώστε οι αρχές της αειφορίας να εφαρμόζονται στην πράξη. Οι περιοχές αυτές μπορεί να φιλοξενούν μοναδική χλωρίδα, να συνδέονται με σημαντικά στοιχεία τοπικής ιστορίας, να αποτελούν μέρος της άυλης πολιτιστικής μας κληρονομιάς, ενώ παράλληλα να παρουσιάζουν ένα εξαιρετικό περιβαλλοντικό κάλλος που πρέπει να διατηρηθεί.
Η αειφορία για εμάς δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, ούτε ένα απόλυτο «όχι» σε κάθε αλλαγή. Είναι μια πρακτική υπεύθυνης διαχείρισης που προσαρμόζεται στις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου και διασφαλίζει ότι τα δάση μας παραμένουν ζωντανά, βιώσιμα και ανθεκτικά στον χρόνο για τις επόμενες γενιές.
Στο πλαίσιο αυτής της φιλοσοφίας, η Μυρίκη αντιμετωπίζει με προβληματισμό και σκεπτικισμό την προτεινόμενη εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στη θέση Νεραϊδοβούνι Η κοινότητά μας επιμένει ότι κάθε αναπτυξιακή παρέμβαση πρέπει να σέβεται τη φέρουσα ικανότητα του περιβάλλοντος, να διατηρεί την τοπική φυσική και πολιτιστική κληρονομιά και να ενισχύει τη βιωσιμότητα για τις επόμενες γενιές. Μέσα από τεκμηριωμένες αποφάσεις και ενεργή συμμετοχή των πολιτών, η κοινότητα προτάσσει μια ανάπτυξη που δεν αναιρεί το μέλλον.
Φωτοβολταϊκό έργο στο Νεραϊδοβούνι – Η θέση της Μυρίκης
Το προτεινόμενο έργο αφορά την κατασκευή και λειτουργία φωτοβολταϊκού σταθμού συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 5,9994 MW, με σκοπό την ηλεκτροπαραγωγή μέσω αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας και με εφαρμογή της μεθόδου του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού.
Το φωτοβολταϊκό σύστημα προβλέπεται να εγκατασταθεί σε δύο γήπεδα, τα οποία διαχωρίζονται σε έξι (6) τμήματα συνολικής επιφάνειας 97.570,24 τ.μ., στη θέση «Νεραϊδοβούνι» των Δημοτικών Κοινοτήτων Μυρίκης και Αγίου Νικολάου του Δήμος Καρπενησίου, όπως αποτυπώνεται στο σχετικό Τοπογραφικό Διάγραμμα – Διάγραμμα Κάλυψης (αρ. σχεδίου Δ-1) του Κεφαλαίου 15 της μελέτης.
Φορέας του έργου είναι η μη κερδοσκοπική Ενεργειακή Κοινότητα «Κοινότητα Ανανεώσιμης Ενέργειας Καρπενησίου Μακρακώμης Αγράφων Συν. Π.Ε.». Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, το έργο στοχεύει:
- στην προώθηση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας,
- στην ενίσχυση της ενεργειακής αειφορίας,
- στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.
Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 2.841.430 ευρώ. Παράλληλα, εκτιμάται ότι το άμεσο οικονομικό όφελος για την εθνική οικονομία, λόγω της μείωσης των εκπομπών CO₂ (με εκτιμώμενο κόστος 75,15 €/tn), ανέρχεται περίπου σε 675.230 ευρώ ετησίως.
Η θέση της τοπικής κοινωνίας
Ως τοπική κοινωνία αναγνωρίζουμε τη σημασία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής μετάβασης. Ωστόσο, θεωρούμε ότι η πλήρης ενημέρωση και η διαφάνεια αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για κάθε σημαντική παρέμβαση στον τόπο μας.
Δεδομένου ότι η πληροφόρηση γύρω από το προτεινόμενο έργο παραμένει περιορισμένη και η συμμετοχή μας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων ελλιπής, αντιμετωπίζουμε με έντονο σκεπτικισμό και επιφυλακτικότητα τη σχεδιαζόμενη αλλαγή χρήσεων γης στα εν λόγω βοσκοτόπια, στη θέση Νεραϊδοβούνι Μυρίκης.
Οι βοσκότοποι αυτοί αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αγροτικής και κτηνοτροφικής πολιτιστικής μας κληρονομιάς και προστατεύονται από την κείμενη νομοθεσία και τη σχετική νομολογία του ανώτατου δικαστηρίου της χώρας.
Η έκταση και η χωροθέτηση του φωτοβολταϊκού σταθμού εγείρουν σοβαρούς προβληματισμούς ως προς:
- τον χαρακτήρα της περιοχής,
- το φυσικό τοπίο,
- την ιστορική και πολιτιστική φυσιογνωμία του τόπου,
- τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στο βουνό και στο περιβάλλον.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, διατηρούμε τις ενστάσεις μας και συμπορευόμαστε με την Κίνηση Πολιτών Καρπενησίου για την Προστασία του Ευρυτανικού Περιβάλλοντος, η οποία έχει διατυπώσει επίσημα την αντίθεσή της στη συγκεκριμένη χωροθέτηση του έργου, ζητώντας ουσιαστικότερη ενημέρωση, τεκμηρίωση και ενεργό συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον του τόπου μας.
Έρευνα και Πανεπιστήμιο
Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Ευρυτανία | Δασολογία & Έρευνα
Τμήμα Δασολογίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος – ΓΠΑ
https://w1.aua.gr/dasologia
Στην καρδιά της Ευρυτανίας, το Τμήμα Δασολογίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, συνδέει την έρευνα με την κοινωνία, υποστηρίζει ενεργά τις τοπικές κοινότητες στην ορθολογική διαχείριση των φυσικών τους πόρων αναδεικνύοντας τις παραδοσιακές πρακτικές χρήσεων της ορεινής γης στην αγροδασοπονία, την κτηνοτροφία και την δασοπονία, που στήριξαν την ορεινή οικονομία της Ευρυτανίας διαχρονικά.
Εργαστήριο Αγροδασοπονίας & Δασικής Εδαφολογίας Καρπενησίου
https://agroforestry.dasologia.gr/
Υποστηρίζοντας Ευρωπαϊκά Ερευνητικά Προγράμματα HORIZON, περιφερειακά και εθνικά ερευνητικά δίκτυα για την δασική διαχείριση, την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών, την υγεία των εδαφών, την ορεινή επιχειρηματικότητα, κ.ά. πραγματοποιεί επιτόπια έρευνα αξιοποιώντας και αναδεικνύοντας διαχρονικά τον φυσικό και πολιτισμικό πλούτο της ορεινής Ευρυτανίας.
Ενδεικτικά παραδείγματα ερευνητικών δράσεων στην Ευρυτανία
- Η αναγνώριση των παραδοσιακών κοινοτικών συστημάτων άρδευσης ως στοιχεία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς στον Δήμο Καρπενησίου.
- Η καταγραφή των αιωνόβιων μνημειακών δένδρων, ως φυσικά και πολιτιστικά στοιχεία των κοινοτήτων.
- Η παρακολούθηση των δασικών και αγροδασικών εδαφών.
- Η τεκμηρίωση της διατροφικής αξίας και ποιότητας του ντόπιου κρέατος αρνιού ελευθέρας βοσκής.
- Η τεκμηρίωση και ανάδειξη της διατροφικής αξίας του μελιού ελάτης, δρυός και ειδικών παραγωγών.
- Η γεωβοτανική έρευνα των ενδημικών ειδών βλάστησης στα ορεινά μας οικοσυστήματα.
- Η έρευνα για την άγρια πανίδα και τη θηραματική.
- Η ανάδειξη των πρότυπων καλλιεργειών αρωματικών φυτών, βοτάνων, ειδικών καρπών (αρώνια, ιπποφαές, κ.ά.).
- Η υποστήριξη της καλλιέργειας καστανιάς, καρυδιάς, χριστουγεννιάτικων δένδρων και η σύνδεσή τους με την τοπική και ευρύτερη αγορά.
- Η ενίσχυση των αγροτικών οικογενειακών επιχειρήσεων για βιώσιμη διαχείριση των δασο-κτηνοτροφικών συστημάτων (silvopastoral systems).
Οι ερευνητικές αυτές δράσεις συνδέονται άμεσα με τη σημερινή πραγματικότητα του δάσους της Μυρίκης και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει. link τη φράση:
«σημερινή πραγματικότητα του δάσους της Μυρίκης»
προς την ενότητα «Το δάσος σήμερα»
Η επιστημονική γνώση και η επιτόπια έρευνα αποτελούν βασικό πυλώνα της αντίληψής μας για τη βιώσιμη διαχείριση των δασών και των ορεινών οικοσυστημάτων. Πολλές από τις δράσεις που υλοποιούνται στο δάσος βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και συνεργασίες με ακαδημαϊκά ιδρύματα.