Το πουκάμισο
Πάνω από τη σαρκοφάνελα φοριόταν το πουκάμισο, ένα από τα βασικά ενδύματα της γυναικείας παραδοσιακής φορεσιάς. Κατασκευαζόταν από χοντρό, λευκό πανί, ανθεκτικό στη φθορά της καθημερινής χρήσης και κατάλληλο για τις ανάγκες της αγροτικής ζωής. Το μήκος του ήταν ελαφρώς μικρότερο από εκείνο της φούστας, ώστε να μη διακρίνεται και να διατηρείται η αρμονία του συνόλου.
Ιδιαίτερη φροντίδα δινόταν στη διακόσμηση της τραχηλιάς και των μανικιών. Τα σημεία αυτά ήταν τα μόνα που έμεναν ορατά, καθώς δεν καλύπτονταν από άλλα ενδύματα και για τον λόγο αυτό στολίζονταν με επιμέλεια και λεπτότητα και ήταν αποτέλεσμα υπομονετικής και έμπειρης χειροτεχνίας. Τα κομμάτια αυτά λειτουργούσαν όχι μόνο ως διακοσμητικά στοιχεία αλλά και ως ένδειξη της δεξιοτεχνίας, της αισθητικής και της κοινωνικής ταυτότητας της γυναίκας που το φορούσε.
Έτσι, το πουκάμισο δεν αποτελούσε απλώς ένα καθημερινό ένδυμα αλλά ένα μέσο έκφρασης και προβολής της λαϊκής τέχνης, όπου η πρακτικότητα συνυπήρχε με την ανάγκη για ομορφιά και τάξη, στοιχεία βαθιά ριζωμένα στον παραδοσιακό τρόπο ζωής του χωριού.
Η τραχηλιά του πουκαμίσου
Η τραχηλιά του πουκαμίσου αποτελούσε ένα από τα πιο επιμελημένα και χαρακτηριστικά σημεία της γυναικείας παραδοσιακής φορεσιάς. Το άνοιγμά της εκτεινόταν έως λίγο κάτω από τον αφαλό και έκλεινε με κόπιτσες, προσφέροντας άνεση στην εφαρμογή αλλά και λειτουργικότητα στην καθημερινή χρήση.
Δεξιά και αριστερά της τραχηλιάς ράβονταν πλεκτές λωρίδες, πλάτους περίπου δέκα εκατοστών, διακοσμημένες με γεωμετρικά και άλλα παραδοσιακά μοτίβα. Τα σχέδια αυτά πλέκονταν ξεχωριστά με ασπρόμαυρα νήματα και στη συνέχεια προσαρμόζονταν προσεκτικά επάνω στο πουκάμισο. Το μήκος τους έφτανε λίγο πάνω από τη μέση, στο σημείο όπου έκλεινε το γιλέκο, δημιουργώντας μια οπτική συνέχεια ανάμεσα στα επιμέρους ενδύματα. Το τελείωμα στον λαιμό ολοκληρωνόταν με μαύρο σιρίτι και διακριτικά κόκκινα κεντήματα, στοιχεία που προσέδιδαν ένταση και αντίθεση στο λευκό του υφάσματος
Τα μανίκια του πουκαμίσου
Τα μανίκια του πουκαμίσου παρουσίαζαν έντονες ομοιότητες με εκείνα των φουστανελάδων τόσο ως προς το πλάτος όσο και ως προς τον πλούτο της διακόσμησης. Ήταν ιδιαίτερα φαρδιά και εντυπωσιακά, με άνοιγμα που έφτανε περίπου το ενάμισι μέτρο, στοιχείο που τους έδινε όγκο και κίνηση.
Το μήκος τους έφτανε έως τον αγκώνα, επιλογή που εξυπηρετούσε την ελευθερία των κινήσεων στα χέρια, ενώ ταυτόχρονα άφηνε ακάλυπτα τα κεντημένα μανίκια της κορμοφάνελας, τα οποία αποτελούσαν ξεχωριστό διακοσμητικό στοιχείο της φορεσιάς. Στους ώμους, τα μανίκια ράβονταν με πυκνό σούρωμα, σχηματίζοντας λεπτά, συνεχόμενα πιετάκια, τα οποία χάριζαν ελαστικότητα και πλούσια πτώση στο ένδυμα.
Κατά μήκος των ραφών και στα σημεία ένωσης με τους ώμους, τοποθετούνταν σιρίτια. Τα μανίκια έπεφταν βαριά και επιβλητικά πάνω από τα χέρια και στο μεγαλύτερο μέρος τους, κοσμούνταν με οριζόντια διακοσμητικά πιετάκια. Τα στοιχεία αυτά διαμορφώνονταν σε σειρές και σχηματισμούς με χρωματιστά γαζιά σε γραμμές ζικ ζακ, με κόκκινες δαντέλες και ποικίλα κεντίδια, αποκαλύπτοντας τον πλούτο της λαϊκής φαντασίας και την υψηλού επιπέδου γυναικεία χειροτεχνία.